Operacja zespołu cieśni nadgarstka — kiedy jest konieczna i jak wygląda
Klasyczne, otwarte uwolnienie nerwu pośrodkowego przez przecięcie więzadła poprzecznego nadgarstka. Sprawdzona, krótka i wykonywana w trybie jednodniowym procedura — dla pacjentów w zaawansowanym stadium choroby.
Kiedy operacja jest leczeniem z wyboru?
Operacyjne uwolnienie nerwu pośrodkowego rozważa się, gdy:
- leczenie zachowawcze (ortezy, ćwiczenia, NLPZ, iniekcje sterydowe) nie przyniosło poprawy po 6–12 tygodniach,
- w badaniu ENeG widać zaawansowane uszkodzenie nerwu,
- występuje zanik mięśni kłębu kciuka,
- dolegliwości znacząco obniżają jakość życia i trwają od miesięcy,
- hydrodekompresja u tego pacjenta byłaby mniej skuteczna (zaawansowane stadium choroby).
Cel zabiegu
Operacja polega na przecięciu więzadła poprzecznego nadgarstka, wchodzącego w skład troczka zginaczy. Po przecięciu kanał nadgarstka rozszerza się, ciśnienie spada, a nerw pośrodkowy zostaje uwolniony od ucisku.
Przebieg zabiegu krok po kroku
Przygotowanie i znieczulenie miejscowe
Pacjent przyjmowany jest w trybie hospitalizacji jednodniowej. Podanie znieczulenia (roztwór lignokainy, bupiwakainy oraz noradrenaliny obkurczającej naczynia).
Nacięcie skóry
Niewielkie nacięcie (2–4 cm) po stronie dłoniowej nadgarstka, dokładnie nad przebiegiem więzadła poprzecznego.
Przecięcie troczka zginaczy
Pod kontrolą wzroku — bezpieczne, kontrolowane przecięcie więzadła. Sprawdzenie, że nerw został w pełni uwolniony.
Zamknięcie i opatrunek
Założenie 2–5 szwów skórnych, opatrunek uciskowy. Cały zabieg trwa zwykle 10–15 minut.
Wypis tego samego dnia
Po krótkiej obserwacji pacjent wraca do domu z pisemnymi zaleceniami i receptą na leki.
Zalecenia pooperacyjne
- Oszczędzanie operowanej ręki do czasu wygojenia rany.
- Elewacja kończyny — dłoń trzymać wyżej niż łokieć (chusta trójkątna, temblak). Działanie przeciwobrzękowe.
- Zimne okłady co 2 h przez 15 minut, 4× dziennie, do 3 dni od operacji (Cold Pack, nie bezpośrednio na skórę).
- Zmiana opatrunku co 1–2 dni (octanisept + jałowe gaziki) — w poradni rejonowej lub samodzielnie.
- Kontrola i zdjęcie szwów po 10–14 dniach w poradni ortopedycznej.
- Stopniowy powrót do ćwiczeń ślizgowych nerwu i mobilizacji nadgarstka.
Leki po operacji
- NLPZ — 1 tabletka dziennie, przeciwbólowo, przeciwzapalnie, przeciwko zrostom pooperacyjnym;
- Lek przeciwobrzękowy;
- Witaminy z grupy B — wspomagają regenerację nerwu;
- w razie potrzeby — antybiotyk w profilaktyce zakażenia rany.
Powrót do pracy i codzienności
- Praca biurowa: 10–14 dni (po zdjęciu szwów), z zachowaniem ostrożności;
- Praca fizyczna: około 4 tygodni zwolnienia lekarskiego;
- Pełna siła chwytu: wraca po 6–8 tygodniach;
- Rehabilitacja: pierwsze ćwiczenia po 7–10 dniach, intensywna mobilizacja po zdjęciu szwów.
Możliwe powikłania
Operacja klasyczna jest bardzo bezpieczna, ale jak każdy zabieg niesie ryzyko:
- infekcja rany pooperacyjnej (~1%),
- krwiak w okolicy operowanej,
- tworzenie się blizny łącznotkankowej, która w rzadkich przypadkach może uciskać nerw — to główna przyczyna nawrotów dolegliwości,
- chwilowe zaburzenia czucia w okolicy blizny,
- opóźnione gojenie (cukrzyca, palacze).
Cena
Operacja w ramach NFZ — bezpłatna, ale z kolejkami sięgającymi w wielu placówkach 6–18 miesięcy. Komercyjnie: 2 000–3 000 zł za jeden nadgarstek (cena obejmuje konsultację, zabieg, materiały, opatrunek; nie obejmuje zdjęcia szwów).
Czy mogę uniknąć operacji?
W stadiach łagodnym i średnim — tak. Alternatywą bez nacięcia skóry, blizny i rekonwalescencji jest hydrodekompresja nerwu pośrodkowego pod USG. W stadium zaawansowanym — operacja pozostaje metodą z wyboru.
Bibliografia
- Banach M., Gryz E. A., Szczudlik A., Zespół cieśni nadgarstka, „Przegląd Lekarski” 2004, t. 61, nr 2, s. 120–125.
- Atroshi I. i in., Open versus endoscopic carpal tunnel release: long-term follow-up of a randomized clinical trial, „CMAJ” 2009, 180(6), s. 627–633.
- Padua L. i in., Carpal tunnel syndrome: clinical features, diagnosis and management, „Lancet Neurology” 2016, 15(12), s. 1273–1284.