Diagnostyka zespołu cieśni nadgarstka
Rozpoznanie opiera się na trzech filarach: charakterystycznym wywiadzie, testach prowokacyjnych w badaniu klinicznym i obiektywnych badaniach dodatkowych. Często wystarcza jedna wizyta.
1. Wywiad lekarski
Najważniejszy element diagnostyki. Pytamy o:
- charakter dolegliwości (drętwienie, mrowienie, ból, słabość chwytu),
- obszar występowania (palce I–III, promieniowa strona palca IV),
- rytm dobowy — nocny charakter objawów to klasyczny sygnał,
- czynniki nasilające (długie zgięcie nadgarstka, prowadzenie auta, telefon przy uchu),
- wykonywany zawód i hobby,
- choroby ogólnoustrojowe (cukrzyca, niedoczynność tarczycy, RZS),
- ciąża (u kobiet),
- poprzednie urazy nadgarstka.
2. Badanie kliniczne
Ortopeda ocenia:
- siłę mięśni — szczególnie kłębu kciuka (odwodzenie, przeciwstawianie),
- czucie w obszarze unerwienia nerwu pośrodkowego,
- wykonywanie czynności precyzyjnych,
- obecność zaniku mięśniowego (porównanie z drugą ręką).
Testy prowokacyjne
Test Phalena
Pacjent przykłada do siebie grzbietowe powierzchnie dłoni, utrzymując maksymalne zgięcie dłoniowe nadgarstków przez 60 sekund. Test dodatni: pojawienie się parestezji w palcach I–III.
Test Tinela
Delikatne opukiwanie okolicy troczka zginaczy (po stronie dłoniowej nadgarstka). Test dodatni: pacjent zgłasza uczucie „prądu” lub mrowienia rozchodzącego się do palców.
Test uciskowy Durkana
Lekarz uciska palcem troczek zginaczy przez 30 sekund. Test dodatni: prowokacja typowych dolegliwości w obszarze unerwienia nerwu pośrodkowego.
3. Badania dodatkowe
ENeG — elektroneurografia
Złoty standard diagnostyki ZCN. Badanie ocenia prędkość przewodzenia impulsów elektrycznych we włóknach czuciowych i ruchowych nerwu pośrodkowego. W cieśni nadgarstka prędkość ta jest obniżona w odcinku przebiegającym przez kanał nadgarstka. ENeG pozwala obiektywnie określić stopień zaawansowania choroby i wybrać metodę leczenia.
EMG — elektromiografia
Bada czynność mięśni po stymulacji prądem elektrycznym. W praktyce pacjenci są często kierowani na EMG, ale właściwym badaniem dla ZCN jest ENeG (lub badanie łączone ENeG + EMG).
USG nadgarstka
Nieinwazyjne, bezbolesne, dostępne podczas wizyty. Pozwala:
- uwidocznić obrzęk nerwu pośrodkowego (zwiększone pole przekroju),
- ocenić struktury w kanale nadgarstka (pochewki ścięgnistych zginaczy),
- wykryć dodatkowe patologie — gangliony, lipomy, nieprawidłowe mięśnie,
- monitorować przebieg zabiegu hydrodekompresji w czasie rzeczywistym.
MRI (rezonans magnetyczny)
Rzadko stosowane rutynowo. Wskazane przy podejrzeniu nietypowych zmian (guzy, naczyniaki, anomalie anatomiczne) lub niejasnym obrazie klinicznym.
Stopnie zaawansowania ZCN
Co przygotować na wizytę?
- wyniki dotychczasowych badań (ENeG, USG, MRI — jeśli były),
- listę przyjmowanych leków,
- krótki opis dolegliwości — od kiedy, jak często, co je nasila,
- w przypadku obu rąk — informacje o obu kończynach.